De schroefas is een essentieel onderdeel van het aandrijfsysteem van een boot. Via deze metalen as wordt het vermogen van de motor naar de propeller overgebracht. Omdat de schroefas zich grotendeels onder water bevindt, krijgt hij echter voortdurend te maken met vocht, zout, verschillende metalen en elektrochemische processen.
Een kleine Anodes voor As kan hierbij een belangrijke beschermende functie hebben. Deze anode wordt rechtstreeks op de schroefas gemonteerd en is ontworpen om zichzelf geleidelijk op te offeren, zodat de veel belangrijkere metalen onderdelen van het aandrijfsysteem beter worden beschermd.
Wat doet een anode op een schroefas?
Een anode is onderdeel van een zogenoemd kathodisch beschermingssysteem. Wanneer verschillende metalen in contact komen met water, kunnen elektrochemische reacties ontstaan die corrosie veroorzaken.
De anode wordt bewust gemaakt van een reactiever metaal dan het onderdeel dat beschermd moet worden. Daardoor zal de anode eerder corroderen. De schroefas blijft hierdoor beter behouden.
Dit principe wordt ook wel opofferingsbescherming genoemd. Het is dus normaal dat een goed functionerende anode langzaam materiaal verliest. Een anode die helemaal niet slijt, verdient juist extra aandacht, omdat dit kan betekenen dat de elektrische verbinding of de werking niet optimaal is.
Waarom heeft de schroefas extra bescherming nodig?
De schroefas bevindt zich in een omgeving waarin water en verschillende metalen samenkomen. De combinatie van de as, propeller, bevestigingsmaterialen en andere metalen onderdelen kan de omstandigheden voor galvanische corrosie creëren.
Wanneer de bescherming onvoldoende is, kan corrosie uiteindelijk het oppervlak en de structurele integriteit van de as aantasten.
Een beschadigde schroefas is geen klein onderhoudsprobleem. De as maakt immers rechtstreeks deel uit van de voortstuwing. Goede preventieve bescherming is daarom veel verstandiger dan wachten tot er zichtbare schade ontstaat.
Verschillende vormen van as-anodes
As-anodes worden niet allemaal in dezelfde vorm geproduceerd. Er bestaan verschillende modellen die zijn afgestemd op de diameter en constructie van de schroefas.
Veel modellen hebben een ring- of kraagvorm. Ze worden rondom de as geplaatst en vervolgens stevig bevestigd. Er bestaan onder andere gestroomlijnde modellen en compactere uitvoeringen met een kleine speling rond de as.
De juiste vorm hangt af van de beschikbare ruimte en de diameter van de schroefas.
De diameter van de as is bepalend
Een anode moet goed aansluiten op de schroefas. Een model dat te groot of te klein is, kan zijn functie niet betrouwbaar uitvoeren.
Daarom zijn as-anodes verkrijgbaar voor verschillende asdiameters. ForBoat biedt bijvoorbeeld uitvoeringen voor een breed bereik aan schroefasmaten.
Meet vóór aankoop de diameter van de as nauwkeurig op. Controleer vervolgens of de gekozen anode specifiek voor die maat is bedoeld.
Zink, aluminium of magnesium?
Niet iedere anode is uit hetzelfde materiaal gemaakt. De keuze hangt onder andere af van het water waarin de boot voornamelijk wordt gebruikt.
Voor zout water wordt traditioneel vaak zink toegepast. Aluminium anodes zijn geschikt voor verschillende maritieme toepassingen en kunnen ook in brak water worden gebruikt. Magnesium wordt vooral geassocieerd met zoet water.
Het is belangrijk om niet willekeurig tussen deze materialen te kiezen. Het water waarin de boot ligt, de metalen van het aandrijfsysteem en de aanbevelingen van de fabrikant moeten allemaal worden meegenomen.
Zout water stelt andere eisen
Op zee krijgt de anode te maken met een relatief agressieve omgeving. Zout water kan de elektrochemische activiteit beïnvloeden en daardoor ook de snelheid waarmee een anode wordt verbruikt.
Voor boten die voornamelijk in zee varen, zijn zinkanodes daarom een veelgebruikte oplossing. Aluminium wordt eveneens toegepast voor zout- en brakwateromstandigheden, afhankelijk van de specifieke installatie.
Wie regelmatig tussen zoet en zout water wisselt, doet er goed aan de aanbevelingen voor het betreffende vaargebied te controleren.
Zoet water vraagt om een andere keuze
Een boot die voornamelijk op meren, rivieren of kanalen vaart, bevindt zich in een andere elektrochemische omgeving dan een boot op zee.
Magnesium wordt vaak gebruikt voor zoetwatertoepassingen omdat het voldoende actief is om daar als offeranode te functioneren. Aluminium kan eveneens in bepaalde zoetwater- en brakwatertoepassingen worden ingezet.
De juiste legering is dus een belangrijk onderdeel van de bescherming.
Een goede elektrische verbinding is essentieel
Een anode kan alleen functioneren wanneer er een goede elektrische verbinding bestaat tussen de anode en het te beschermen metalen onderdeel.
Bij een as-anode moet het contact met de schroefas daarom goed zijn. Verf, vuil, corrosie of andere lagen tussen de contactvlakken kunnen de werking verstoren.
De anode moet bovendien stevig worden gemonteerd. Een loszittende anode kan niet alleen zijn beschermende werking verliezen, maar kan ook beschadigingen veroorzaken of uiteindelijk van de as loskomen.
Controleer de anode regelmatig
Een anode is een slijtageonderdeel en moet daarom tijdens het reguliere bootonderhoud worden gecontroleerd.
Kijk niet alleen naar het uiterlijk, maar beoordeel hoeveel materiaal nog aanwezig is. Wanneer een groot deel van de anode is verdwenen, wordt het tijd om deze te vervangen. Veel onderhoudsadviezen hanteren ongeveer 70 tot 80 procent verbruik als moment om een anode te vervangen.
Wacht liever niet tot alleen een dun restant overblijft.
Ongelijke slijtage kan iets vertellen
Een anode hoort tijdens normaal gebruik geleidelijk te worden verbruikt. Wanneer de slijtage opvallend ongelijkmatig is, kan dat reden zijn om de installatie nader te bekijken.
Ook een anode die vrijwel helemaal intact blijft, terwijl de boot regelmatig in het water ligt, kan aanleiding zijn voor een controle van de elektrische verbinding.
De mate waarin een anode wordt opgeofferd hangt bovendien af van verschillende omstandigheden, waaronder het type water, de legering, de staat van de boot en eventuele elektrische invloeden in de omgeving.
Beschadigde anodes vervangen
Een anode die sterk is aangetast of mechanisch beschadigd is, moet niet worden beschouwd als een onderdeel dat nog jarenlang kan blijven zitten.
Bij vervanging is het belangrijk om opnieuw dezelfde geschikte maat en legering te kiezen, tenzij de omstandigheden of het advies van de fabrikant aanleiding geven om over te stappen op een ander materiaal.
Controleer tegelijkertijd de bevestigingsmiddelen en het contactoppervlak van de schroefas.
De anode mag niet worden overgeschilderd
Een veelgemaakte fout is het aanbrengen van verf of antifouling over een anode heen.
Dat kan de elektrische verbinding met het water verstoren en daarmee de beschermende werking verminderen. De anode moet daarom vrij blijven van coatings die het oppervlak elektrisch isoleren.
Ook aangroei en vuil moeten tijdens onderhoud worden gecontroleerd.
Gestroomlijnde modellen voor draaiende assen
Omdat een schroefas tijdens het varen draait, is de vorm van de anode niet alleen een kwestie van uiterlijk.
Gestroomlijnde kraag-anodes zijn ontwikkeld met aandacht voor de vorm rond de as. Andere modellen zijn juist compact en hebben een kleine speling rond de as.
De keuze kan daarom mede worden bepaald door de beschikbare ruimte en de snelheid waarmee de as draait.
Een anode is geen vervanging voor onderhoud
Een anode vermindert het risico op corrosieschade, maar voorkomt niet dat de rest van het aandrijfsysteem onderhoud nodig heeft.
De schroefas, propeller, bevestigingen en andere metalen onderdelen moeten regelmatig worden gecontroleerd. Wanneer er diepe putcorrosie, scheuren of andere ernstige beschadigingen zichtbaar zijn, is professionele inspectie verstandig.
Preventieve bescherming werkt immers het beste wanneer deze wordt gecombineerd met goed onderhoud.
Let ook op andere metalen onderdelen
De schroefas staat niet volledig los van de rest van het onderwatersysteem. De propeller, het roer, eventuele saildrive-componenten en andere metalen delen kunnen eveneens gevoelig zijn voor corrosie.
Daarom kan een boot meerdere anodes nodig hebben, afhankelijk van de constructie en de onderdelen die beschermd moeten worden.
Het aantal en de plaatsing moeten worden afgestemd op het specifieke vaartuig. Meer anodes plaatsen is niet automatisch beter; het complete beschermingssysteem moet elektrisch en technisch correct zijn.
Hoe lang gaat een as-anode mee?
Er bestaat geen vaste levensduur die voor iedere boot geldt.
De snelheid waarmee een anode wordt opgeofferd kan sterk verschillen. Factoren zoals het type water, de gebruikte legering, de conditie van de verf en andere metalen in het onderwatersysteem spelen allemaal een rol.
Daarom is visuele controle belangrijker dan uitsluitend vertrouwen op een vaste vervangingsdatum.
Een goede keuze begint met de boot
Bij het kiezen van een nieuwe as-anode zijn enkele gegevens noodzakelijk:
- diameter van de schroefas;
- type en materiaal van de as;
- type propeller;
- vaargebied;
- zoet, brak of zout water;
- beschikbare ruimte rond de as;
- bestaande anodeconstructie.
Met deze informatie kan veel gerichter naar een geschikt model worden gezocht.
Controleer de montage na vervanging
Na het plaatsen van een nieuwe anode moet worden gecontroleerd of deze stevig vastzit en nergens tegenaan kan komen.
Bij een draaiende schroefas is voldoende vrije ruimte belangrijk. De anode mag tijdens het draaien geen contact maken met andere onderdelen.
Ook de bouten of bevestigingsdelen moeten correct worden aangebracht volgens de instructies van de fabrikant.
Waarom kleine onderdelen belangrijk zijn
Een as-anode is relatief klein vergeleken met een complete boot, maar de functie ervan is groot. De kosten van een nieuwe anode zijn bovendien doorgaans veel lager dan de kosten van het herstellen of vervangen van een ernstig aangetaste schroefas.
Daarom hoort het controleren van anodes thuis in het normale onderhoudsschema van iedere boot met een metalen schroefas.
Conclusie
Anodes voor Aszijn een belangrijk onderdeel van de bescherming van een schroefas tegen galvanische corrosie. Ze werken volgens het principe van opofferingsbescherming: het anodemateriaal corrodeert bij voorkeur, waardoor de waardevolle metalen onderdelen van het aandrijfsysteem beter worden beschermd.
De juiste keuze hangt af van de diameter van de as, het type boot, het vaargebied en vooral het water waarin de boot wordt gebruikt. Zink, aluminium en magnesium hebben ieder hun eigen toepassingsgebied.
Door de anode regelmatig te inspecteren, een goede elektrische verbinding te behouden en de anode tijdig te vervangen, kan de schroefas beter worden beschermd en blijft het aandrijfsysteem langer betrouwbaar.
